Managed Dark Tenant
Jullie geïsoleerde herstelomgeving in Azure en Microsoft 365, beheerd als managed service door glueckkanja AG. In het dagelijks gebruik valt hij niemand op, eens per maand wordt hij gecontroleerd, en na een ransomware-aanval volstaat één telefoontje om identiteiten, communicatie en kritieke data binnen uren terug te hebben in plaats van pas na weken.
Drie weken of vier uur
Een schoon Active Directory, noodcommunicatie voor het crisisteam en toegang tot de kritieke data: die drie dingen heeft elk hersteltraject als eerste nodig. Wie ze pas na de aanval opbouwt, is daar op basis van onze ervaring twee tot drie weken mee bezig, en al die tijd staat de rest stil. Met de Dark Tenant zijn ze voorbereid beschikbaar en binnen uren tot dagen terug. De wederopbouw van de productieomgeving sluit in beide gevallen daarop aan, alleen drie weken eerder of later.
2 tot 3 weken: ervaringsgegeven uit onze APT-inzetten. Fasen volgens het principe van de Minimum Viable Company.
Het is 6:40 uur en niets werkt meer
De fileserver is versleuteld, Teams reageert niet, en de telefoonlijst van het crisisteam staat, zorgvuldig bijgehouden en regelmatig bijgewerkt, precies op die fileserver. Niemand heeft iets nagelaten, want voor de normale bedrijfsvoering was alles goed geregeld. Wat de komende uren bepaalt, is een andere vraag: of er een plek is van waaruit het herstel kan beginnen.
- Infiltratie
- Datadiefstal
- Versleuteling
- Active Directory valt uit
Applicaties, fileshares en ERP wachten tot het Active Directory schoon is hersteld.
- Geen communicatie
Mail en Teams zijn weg, en de telefoonlijst staat op de versleutelde fileserver.
- Bedrijfsvoering stilgelegd
Back-ups kunnen mede getroffen zijn, en een nieuw Active Directory kent geen van de oude rechten.
Waarom back-ups alleen niet volstaan
De meeste organisaties hebben zich op een noodgeval voorbereid, en die voorbereiding rust doorgaans op vier aannames. Elk ervan is redelijk, en elk ervan houdt precies stand tot het moment waarop een aanvaller de productieomgeving overneemt. Draai de kaarten om en jullie zien wat er vanaf dat moment geldt.
Een schone omgeving, klaar als al het andere stilstaat
Managed Dark Tenant is een geïsoleerde herstelomgeving die we voor jullie in Azure en Microsoft 365 bouwen en beheren. In het dagelijks gebruik rust hij, eens per maand wekken we hem voor een test, en na een succesvolle aanval draagt hij het herstel van jullie productieomgeving. Hij bestaat uit vier modules die jullie afzonderlijk of samen kunnen gebruiken.
Active Directory Emergency Backup & Restore
- Wat er beschermd wordt
- Jullie Active Directory met alle objecten, rechten en trusts waarvan applicaties, fileshares en ERP afhankelijk zijn.
- Wat er voorbereid is
- Een gerepliceerde Domain Controller in de Dark Tenant, Azure Backup, een APT-response-omgeving voor de besmette DC en een Ground Zero-omgeving voor nieuwe, geharde DC's met een verse Entra Connect.
- In een noodgeval
- De laatste back-up wordt geïsoleerd hersteld en opgeschoond, twee nieuwe Domain Controllers nemen over, en een verse Entra Connect verbindt opnieuw met de cloud.
Azure-kosten inbegrepen in de vaste prijs
Emergency Environment for Designated Survivors
- Wat er beschermd wordt
- De werkcapaciteit van de 5 tot 10 procent van jullie medewerkers zonder wie in een crisis niets beslist en niets gecommuniceerd wordt.
- Wat er voorbereid is
- Een vooraf geconfigureerde Microsoft 365-tenant zonder klantdata, met Exchange, SharePoint, Teams en Windows 365, gevoed vanuit geautomatiseerde Entra ID-exports van de productieomgeving.
- In een noodgeval
- De Designated Survivors loggen in, schrijven, bellen en werken in de eerste uren, terwijl de productieomgeving nog in herstel is.
Azure-kosten inbegrepen in de vaste prijs
Secured Storage for Emergency Data and Documents
- Wat er beschermd wordt
- Noodhandboeken, contactlijsten, Entra ID-dumps en de data die jullie in de eerste week absoluut nodig hebben.
- Wat er voorbereid is
- Onveranderlijke Azure Blob Storage, gescheiden van de productieomgeving: wat erin wordt geschreven kan daarna niemand meer wijzigen, ook niet met gestolen rechten.
- In een noodgeval
- De telefoonlijst van het crisisteam staat op een plek waar niemand hem kon versleutelen.
Azure-verbruik wordt naar gebruik afgerekend
MS SQL Server Emergency Backup & Restore
- Wat er beschermd wordt
- De SQL-databases zonder welke jullie kernprocessen niet opnieuw kunnen opstarten.
- Wat er voorbereid is
- Backup-dumps van de kritieke SQL-servers in de Dark Tenant, die we elke maand terugspelen op Azure VM's en controleren.
- In een noodgeval
- De databases worden hersteld op Azure VM's en staan klaar zodra de applicaties weer een schoon Active Directory aantreffen.
Azure-verbruik wordt naar gebruik afgerekend
Intern heette dit ooit Azure Emergency Response Environment, kortweg AzERE. Die naam beschrijft het nog altijd het bondigst: een Emergency Response Environment, maar dan als beheerde, donkere tenant. Donker, omdat hij slaapt totdat iemand het licht aandoet.
Twee zones, waarvan één buiten bereik blijft
Links staat jullie productieomgeving, rechts de Dark Tenant, die alleen ontvangt wat hij nodig heeft voor het herstel en in normaal gebruik niets teruggeeft. Met de schakelaar zien jullie wat er na een aanval verandert, en elk bouwblok legt per klik uit waarvoor het dient.
- AD-replicatie via site-to-site-VPN
- Entra ID-export
- SQL-dumps
Toegang tot de Dark Tenant uitsluitend via least-privilege-identiteiten van glueckkanja en Azure Bastion.
- Entra ID
- De cloudidentiteiten van jullie productieomgeving. Hun status wordt geautomatiseerd geëxporteerd, zodat de accounts van de Designated Survivors in de Dark Tenant klaarstaan.
- Domain Controller
- Het hart van de productieomgeving, waarvan applicaties, fileshares en ERP afhankelijk zijn. Hij repliceert via een site-to-site-VPN naar de Dark Tenant en staat na een aanval onder voorbehoud.
- LoB-Apps
- Jullie bedrijfsapplicaties. Ze keren terug zodra er weer een schoon Active Directory staat, en precies daarvoor is de Dark Tenant gebouwd.
- SQL Server
- De databases van jullie kernprocessen. Hun backup-dumps landen in de Dark Tenant en worden elke maand testgewijs teruggespeld op Azure VM's.
- Dark Tenant Core
- De eigen, geïsoleerde tenant die alles draagt. Toegang hebben uitsluitend least-privilege-identiteiten van glueckkanja, en beheerwerk verloopt via Azure Bastion.
- Gerepliceerde Domain Controller
- Een Domain Controller die in normaal gebruik meedraait en in een noodgeval het uitgangspunt levert voor de Full-Forest-Recovery. Jullie kunnen zijn VM starten en stoppen, meer niet, en dat is met opzet zo.
- Azure Backup
- Back-ups van de gerepliceerde Domain Controller, gescheiden van alles wat jullie productieomgeving kan bereiken. In een noodgeval stellen we er het laatste schone Active Directory mee terug.
- Secured Storage
- Onveranderlijke Azure Blob Storage in drie containers voor Entra ID-dumps, nooddocumenten en data. Wat daar staat, kan niemand achteraf wijzigen.
- Microsoft 365, voorbereid
- Een vooraf geconfigureerde tenant zonder klantdata, met Exchange, SharePoint en Teams, waarin de Designated Survivors in de eerste uren communiceren.
- Windows 365
- Cloud-pc's voor de Designated Survivors, zodat niemand hoeft te werken op een apparaat dat na de aanval niet meer te vertrouwen is.
- Audit en monitoring
- We bewaken sign-ins van bevoorrechte gebruikers, back-upfouten, de heartbeat van de VM's, de VPN-verbinding en de pipeline van de Entra ID-exports.
- Infrastructure as Code: Terraform uit een GitHub Enterprise-repository
- De Dark Tenant is voor 100 procent als Infrastructure as Code met Terraform gebouwd. Code en omgeving zijn in beheer bij glueckkanja, elke wijziging is traceerbaar, en dezelfde omgeving kan op elk moment identiek opnieuw worden opgezet.
Zo verloopt het in de praktijk
De volgorde van de vijf stappen ligt vast lang voordat iemand ze nodig heeft, en daar ligt precies hun waarde. Scroll erdoorheen of klik op een stap om te zien wat er technisch gebeurt.
- Technische on-call-hotline, 24/7 bereikbaar
- Organisatorische Manager on Duty
- Break-glass-toegangsgegevens van de klant
- Geen toegang tot de gecompromitteerde productieomgeving vereist
- Toegang uitsluitend via Azure Bastion
- Full-Forest-Recovery
- Alle credentials vernieuwd
- Forensische scans, AV- en hardening-scans
- Controle op persistentie
- Twee nieuwe geharde Windows Servers
- Automatische promotie tot Domain Controllers
- Derde server met verse Entra Connect
- De gedesinfecteerde DC wordt verwijderd
- Exchange, SharePoint en Teams zonder klantdata
- Windows 365 als werkplek
- Accounts uit de geautomatiseerde Entra ID-exports
- 5 tot 10 procent van de gebruikers als Designated Survivors
- Nooddocumenten en data uit de Secured Storage
- SQL-restore op Azure VM's
- Opbouw van de productieomgeving op het schone AD
1. Activeren
- Technische on-call-hotline, 24/7 bereikbaar
- Organisatorische Manager on Duty
- Break-glass-toegangsgegevens van de klant
- Geen toegang tot de gecompromitteerde productieomgeving vereist
Eerst controle, dan communicatie, dan data, dan applicaties
Minimum Viable Company betekent niet minder doen. Het betekent eerst doen wat telt, en de volgorde niet uitonderhandelen in de nacht van de aanval, als iedereen moe is en iedereen gelijk heeft.
- 1Toegang en controle Een schoon Active Directory, vernieuwde credentials en nieuwe Domain Controllers.
- 2Communicatie De Designated Survivors werken met Microsoft 365, Teams en Windows 365.
- 3Kritieke documenten en data Nooddocumenten, Entra ID-dumps en SQL-servers komen uit de Dark Tenant.
- 4Kernapplicaties Jullie applicaties draaien weer tegen een Active Directory dat te vertrouwen is.
- 5Volledig operationeel De productieomgeving is terug, en de Dark Tenant gaat weer slapen.
Een restore die nooit getest is, is een aanname
Eens per maand wekken we de Dark Tenant en controleren we of hij in een noodgeval zou leveren wat hij belooft. De resultaten documenteren we, jullie bevestigen ze, en zo komt op dag nul niemand voor het eerst te weten of het werkt.
Wat er elke maand wordt uitgevoerd
- 1Restore van de Domain Controller
- 2AD Basic Integrity Test met 16 geautomatiseerde controles
- 3Test van de Survivor-accounts
- 4SQL-restore-test
- 5Gedocumenteerde resultaten, door jullie bevestigd
AD Basic Integrity Test
- 01DNS
- 02NTDS
- 03KDC
- 04Netlogon
- 05SYSVOL
- 06krbtgt
- 07Objectaantallen
- 08[open] Controle 8
- 09[open] Controle 9
- 10[open] Controle 10
- 11[open] Controle 11
- 12[open] Controle 12
- 13[open] Controle 13
- 14[open] Controle 14
- 15[open] Controle 15
- 16[open] Controle 16
16 van 16 geslaagd, protocol naar de klant
Wat er voor jullie organisatie verandert
In het dagelijks gebruik verandert de Dark Tenant weinig, maar op jullie moeilijkste dag bijna alles, en het is precies die dag waarover later de raad van bestuur, verzekeraars en toezichthouders vragen stellen.
- SnelheidUrenHet Active Directory is binnen enkele uren terug, ongeacht of jullie eigen netwerk-, server- en back-upteams op dat moment bereikbaar zijn.
- Communicatie5 tot 10 %Zo veel van jullie medewerkers werken als Designated Survivors al in de eerste uren met Microsoft 365, Teams en Windows 365.
- Aantoonbaarheid12 per jaarElke maandelijkse Fire Drill eindigt met een protocol dat jullie bevestigen en dat elke auditor kan inzien.
- Compliance7 van 10NIS2-risicomaatregelen op grond van art. 21, waarvan de implementatie door Red en Dark Tenant wordt ondersteund, waaronder Incident Handling, Business Continuity en beveiligde noodcommunicatie. Meer over NIS2
Wat de Dark Tenant omvat
Alles wat in een noodgeval klaar moet staan, bouwen en beheren we voor jullie, en het meeste daarvan zit in de vaste prijs.
- Een geïsoleerde omgevingEen eigen tenant in Azure en Microsoft 365, gebouwd als Infrastructure as Code en gescheiden van jullie productieomgeving.
- Een schoon Active DirectoryGerepliceerde Domain Controller, Azure Backup en een Ground Zero-omgeving voor nieuwe, geharde Domain Controllers.
- Werkplekken voor het crisisteamExchange, SharePoint, Teams en Windows 365 voor de Designated Survivors, vooraf geconfigureerd en zonder klantdata.
- Onveranderlijke opslagSecured Storage voor nooddocumenten, data en Entra ID-dumps, die niemand achteraf kan wijzigen.
- Elke maand een Fire DrillRestore, 16 geautomatiseerde controles en een protocol dat jullie bevestigen.
- Monitoring en reviewSign-ins, back-ups, VM-heartbeat, VPN en exports in de gaten gehouden, aangevuld met een halfjaarlijkse review van de Designated Survivors.
- 24/7 bereikbaarTechnische hotline en Manager on Duty, zodat één telefoontje volstaat om het herstel op te starten.
- Azure-kosten inbegrepenDe Azure-kosten voor Active Directory en de omgeving van de Designated Survivors zitten in de vaste prijs.
In een noodgeval komen daar nog de activering van de APT Response en de arbeidsuren op nacalculatie bij, evenals de licenties van de Designated Survivors en het Azure-verbruik voor Secured Storage en SQL.
Van ramp-up naar beheer
- Kaders vaststellenKaders vaststellenIn het ramp-up-project stemmen we met jullie het ontwerp, de regels, de rechten en de processen af: welke diensten kritiek zijn, wie tot de Designated Survivors behoort en wie er in een noodgeval belt.
- Omgeving inrichtenOmgeving inrichtenWe zetten de Dark Tenant op, inclusief het site-to-site-VPN, de replicatie van de Domain Controller, de Secured Storage en de noodumgeving, alles als code.
- Noodgeval oefenenNoodgeval oefenenDe eerste fire drill laat zien of alles zo samenwerkt als gepland, voordat het er echt op aankomt.
- Beheer overnemenBeheer overnemenDaarna draaien Managed Operations met maandelijkse Fire Drills, monitoring en een review van de Designated Survivors elke zes maanden, want organogrammen veranderen doorgaans sneller dan noodplannen.
Veelgestelde vragen
Wat CISOs, IT-management en admins doorgaans willen weten voordat ze het Recovery Briefing inplannen.
Is de Dark Tenant een back-up?
Nee, jullie back-up blijft waar hij is en behoudt zijn functie. De Dark Tenant is de geïsoleerde omgeving ernaast, waarin een schoon Active Directory, de communicatie van de Designated Survivors en jullie meest kritieke data klaarstaan, zodat de restore van jullie productieomgeving een plek heeft om te beginnen. Een volledige BCDR-strategie vervangt hij niet, net zo min als de productieomgeving zelf.
Hoe geïsoleerd is de omgeving echt?
Volledig, want de Dark Tenant is een eigen tenant. Toegang hebben uitsluitend least-privilege-identiteiten van glueckkanja, beheerwerk verloopt via Azure Bastion, en jullie zelf kunnen de VM met de gerepliceerde Domain Controller starten en stoppen. Wie jullie productieomgeving overneemt, heeft daarmee nog geen voet in de Dark Tenant.
Hoe snel zijn jullie na een aanval weer operationeel?
Binnen enkele uren. Het Active Directory is na enkele uren terug, de Designated Survivors communiceren al in de eerste uren via Microsoft 365, Teams en Windows 365, en tot de eerste werkcapaciteit verstrijken minder dan vier uur. Hoe lang het herstel van de volledige productieomgeving duurt, hangt af van jullie landschap, en precies dat bekijken we samen in het Recovery Briefing.
Wat kost een noodgeval extra?
De vaste prijs dekt de normale bedrijfsvoering: opbouw, beheer, monitoring en de maandelijkse Fire Drills, inclusief de Azure-kosten voor Active Directory en de omgeving van de Designated Survivors. In een noodgeval komen daar de activering van de APT Response en de arbeidsuren bij, de licenties van de Designated Survivors en het Azure-verbruik voor Secured Storage en SQL. Dat zeggen we van tevoren, want achteraf wil niemand het horen.
Wat is de relatie tussen Red Tenant en Dark Tenant?
Ze vullen elkaar aan. De Managed Red Tenant scheidt bevoorrechte identiteiten en apparaten van de productieomgeving, zodat een gecompromitteerde laptop niet uitgroeit tot een gecompromitteerd domein. De Dark Tenant is gebouwd voor het geval dat het toch gebeurt. Het een is de muur, het ander het vangnet, en beide werken ook afzonderlijk.
Helpt de Dark Tenant bij NIS2?
Ja. Hij ondersteunt de implementatie van meerdere risicomaatregelen op grond van art. 21, waaronder Incident Handling, Business Continuity, de doeltreffendheid van de risicomaatregelen en beveiligde noodcommunicatie, en samen met de Red Tenant zijn dat er zeven van de tien. De protocollen van de maandelijkse Fire Drills leveren daarbij het bewijs dat gevraagd wordt. Meer daarover staat op onze NIS2-pagina.
